Đăng nhập

Trang nhấtBách khoa toàn thưBách khoa thư tương tác OXFORD

Bách khoa thư tương tác OXFORD

Thứ Ba, 24 Tháng 03 2020 11:53

 NGUYỄN HUY CÔN

Kĩ thuật tin học đã thực sự hỗ trợ nhiều cho các lĩnh vực khác nhau, trong đó phải kể tới công nghệ hỗ trợ cho việc biên soạn, xuất bản và khai thác từ điển. Bách khoa thư tương tác Oxford, con đẻ của kĩ thuật này đã nổi tiếng thế giới như một công cụ hữu ích, phục vụ học tập và tra cứu. Từ điển Bách khoa điện tử này là sự tổng hợp của nhiều từ điển Oxford khác: Từ điển Bách khoa có hình, Từ điển Thế giới, Từ điển tra cứu tiểu sử, Tân từ điển điện tử tiếng Anh, Từ điển các từ đồng nghĩa. Với khối lượng trên 350.000 mục từ và hơn 400 bảng tra cứu và nhất là việc đưa âm thanh, hình ảnh, vidéo clip và các hình thức minh hoạ khác vào, từ điển đã tạo điều kiện giới thiệu chi tiết và sinh động hơn bao giờ hết về đất nước, con người, các sự kiện xã hội, vùng miền, thành phố, kì quan thế giới, động vật, sản vật thiên nhiên, địa chỉ nổi tiếng, tiểu sử danh nhân, các nền văn hoá, thiên văn, vũ khí, vũ trụ, từ đồng nghĩa và trái nghĩa, phương ngôn tục ngữ… Tuy nhiên đó chưa phải là đặc điểm duy nhất của loại từ điển này. Đúng với tên gọi của nó, Từ điển Bách khoa Oxford loại này, bằng các phần mềm riêng có, nó đã thể hiện được nhiều tiện ích tra cứu cho các thông tin có liên quan đến nhau, theo cách tra cứu thứ tự chữ cái, theo chủ đề và phương tiện thể hiện (hình ảnh cố định, phim ảnh động, vidéo, ảnh chụp, sơ đồ, bản đồ, v.v.) hoặc riêng biệt, hoặc kết hợp với nhau. Ví dụ, khi giới thiệu quốc kì và quốc thiều của một nước, chúng ta có điều kiện để đồng thời nhìn thấy quốc kì và nghe bản nhạc quốc ca của nước đó. Với những sự kiện chính trị - quân sự quan trọng trên thế giới, chúng ta được xem các vidéo clip rất sinh động và qu‎ý hiếm (ví dụ: Trận bom nguyên tử năm 1945 ở Nhật hay Chiến tranh ở Việt Nam). Để tìm một mục từ, có thể có nhiều cách tra cứu dẫn đến từ đó. Hoặc là tra cứu theo thứ tự chữ cái của từ điển, hoặc tra trên Atlas (nếu là địa danh, tên nước, tên châu lục...), hoặc sử dụng sơ đồ thời gian (nếu là lịch sử, tiểu sử danh nhân, sự kiện quan trọng...), hoặc theo hệ thống chủ đề, v.v. Đặc biệt, qua tra cứu trên “Đài thiên văn” bạn có thể thấy tận mắt những ngôi sao, chòm tinh vân về ban đêm xuất hiện tại ngày tháng nhất định trong năm mà bạn cần biết.

 Để tiện giới thiệu, xin chọn mục từ Việt Nam (Vietnam) làm ví dụ tra cứu.

1. Tra theo find, được 159 mục từ có liên quan: Vietnamese Literature, Vietnam War, Annam, Bao Dai, Vietcong, Vietnamese Art, Haiphong, Hanoi, Ho Chi Minh City, Ho Chi Minh City trail, French Indo-China, Geneve Conference, Ngo Dinh Diem, Tonkin Gulf Resolution, Vietminh, Da Nang, Hue, French Indo-China War, Nguyen Van Thieu, Red River, v.v.

2. Tra theo Dictionary (tức phiên bản CD-ROM của The New Shorter Oxford English Dictionary) cho trực tiếp mục từ Vietnam. Từ điển “ nhỏ” này có 33.750 mục từ.

3. Tra theo Atlas: Nhấp chuột vào Atlas → Hình quả địa cầu → Asia → (zoom) → Bản đồ Đông Nam Á → Nhấp vào Vietnam → mục từ Vietnam.

4. Tra theo Timeline: Hoặc từ các mốc thời gian → sự kiện lịch sử; Hoặc từ sự kiện lịch sử → mốc thời gian

5. Tra theo Infolinks: Nhấp vào search → Vietnam (kèm sơ đồ liên quan về địa lí, lịch sử, văn hoá...)

6. Tra theo Topic Tree: Theo các chủ đề (thứ tự alphabet tiếng Anh), có: nghệ thuật, giao thông, trái đất, kinh tế, giáo dục, địa lí, chính phủ, y tế, lịch sử, luật, văn học, toán học, vật liệu, năng lượng, thời gian, không gian, triết học, tôn giáo, khoa học, thể thao - giải trí, công nghệ.

7. Tra theo Media Studio, có:

- bảng mục từ

- hình và ảnh

- âm thanh

- vidéo

8. Tra Planetarium: Hình ảnh các chòm sao, tinh vân về ban đêm ở nhiều địa điểm trên thế giới (không có Việt Nam).

Nội dung mục từ Vietnam có khoảng 900 từ, với nội hàm:

- địa lí, hình thể

- kinh tế

- lịch sử

kèm các dữ kiện riêng về thủ đô, diện tích, dân số, tiền tệ, tôn giáo, dân tộc, ngôn ngữ, thành viên LHQ.

kèm các biểu tượng, khi nhấp, sẽ được:

- bảng so sánh các thời gian lịch sử

- hình quốc kì Việt Nam

- ảnh chụp làng biển, người Việt trên thuyền thúng, khách sạn về đêm, chợ Hà Nội, đền thờ, chùa Một Cột, cấy lúa, dinh thự Pháp ở Saigon, cảnh phố phường, xe đạp trên phố, mặt trời lặn, sạp hàng ở chợ, đường phố TP Hồ Chí Minh, Tháp Chàm, cái mới và cái cũ, vá lưới, nhà bưu điện TP Hồ Chí Minh, cảnh đổ nát chiến tranh,…

- vidéo clip: Chiến tranh ở Việt Nam

- nhạc: Quốc thiều Việt Nam

v.v.

 Bách khoa thư tương tác Oxford đúng là một ấn phẩm điện tử hữu ích. Không xuất bản trên giấy, mà các thông tin được tiếp cận với một máy tính. ấn phẩm này được chuyển tải trên CD-ROM điển hình. Nó có đủ khả năng để hiển thị các sơ đồ, đồ thị, hình ảnh chụp, âm thanh, vidéo clip và cả bài viết. Như đã nêu, từ điển này, với việc thiết kế 4 khuôn nhìn hiển thị đồng thời trên màn hình:

- khuôn nhìn mục từ (bên phải màn hình)

- khuôn nhìn đa phương tiện (bên trái, phía trên)

- khuôn dẫn (bên trái, phía dưới)

- thanh dẫn (bên trái màn hình, chạy dọc)

đã tạo điều kiện để tìm kiếm mục từ, với sự tương tác của các phương tiện này. *

Cùng với việc sử dụng các ấn phẩm trên Internet, loại hình ấn phẩm điện tử sẽ giúp ích được nhiều cho chúng ta trong học tập cũng như trong tra cứu thông tin, đồng thời mở rộng khả năng và biện pháp thông tin của loại hình từ điển bách khoa.


Tạp chí Từ điển học và Bách khoa thư, số 03, năm 2010

Tin mới cùng mục

Tìm kiếm

Điện thoại liên hệ: 024 62941739

Đọc nhiều

Từ điển học trên đường học tập và nghiên cứu

Từ điển học trên đường học tập và nghiên cứu

Từ điển học trên đường học tập và nghiên cứu...

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM: PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG TỐT ĐẸP, HƯỚNG TỚI TƯƠNG LAI*

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM: PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG TỐT ĐẸP, HƯỚNG TỚI TƯƠNG LAI*

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM: PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG TỐT ĐẸP, HƯỚNG TỚI TƯƠNG LAI*...

BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH  CHO ĐỐI TƯỢNG 4 NĂM 2019

BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO ĐỐI TƯỢNG 4 NĂM 2019

BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO ĐỐI TƯỢNG 4 NĂM 2019...

Hoạt động tình nguyện của Chi đoàn Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam nhân dịp Tết Nguyên đán 2015

Hoạt động tình nguyện của Chi đoàn Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam nhân dịp Tết Nguyên đán 2015

Hoạt động tình nguyện của Chi đoàn Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam nhân dịp Tết...

Từ điển học hệ thống: Một số thành tựu Ngôn ngữ học Nga và Xô Viết (phần 2)

Từ điển học hệ thống: Một số thành tựu Ngôn ngữ học Nga và Xô Viết (phần 2)

Từ điển học hệ thống: Một số thành tựu Ngôn ngữ học Nga và Xô Viết (phần 2)...